Kira Artış Oranı Konusunda Yanlış Bilinen Beş Önemli Nokta

Kira artış oranı, hem ev sahiplerinin hem de kiracıların en çok merak ettiği ve çoğu zaman da aklında soru işaretiyle dolaştığı konuların başında geliyor. Özellikle ülkemizde değişen ekonomiyle birlikte kira artışları daha da dikkat çeker oldu. Ancak işin aslına bakarsanız, kira artış oranı ile ilgili pek çok yanlış bilgi kulaktan kulağa yayılıyor. Gelin birlikte bu yanlışlara ışık tutalım ve konuya dair en doğru bilgileri konuşalım.

Kira Artış Oranı: Nedir, Nasıl Hesaplanır?

Öncelikle, “kira artış oranı nedir?” sorusununu doğru yanıtlamak önemli. Kira artış oranı, konut ve işyeri kiralamalarında belirli bir dönem için yasal çerçevede uygulanacak maksimum zam oranını gösterir. Türkiye’de konut kiralarında bu oran, resmi kurumlar tarafından açıklanan TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) 12 aylık ortalamasına göre belirlenir. Ancak son yıllarda hükümet tarafından zaman zaman tavan oranlar da getirilmiştir.

Peki, hakkınızı ve yükümlülüklerinizi bilerek hareket etmek istemez misiniz? Aşağıda, konuya ilişkin en çok yanlış bilinen noktaları ve işin doğrusunu sizlerle paylaşıyorum.

1. Kira Artışı Her Zaman Ev Sahibi Tarafından Belirlenir

Birçok kiracı ve ev sahibi, kira artış oranını yalnızca ev sahibinin belirleyebileceğini sanıyor. Oysa ki Türk Borçlar Kanunu’na göre, kira artışı kanuni sınırlar dahilinde yapılır ve bu sınırlar yasal olarak bağlayıcıdır. Ev sahibiniz sözleşme bitiminde size ne kadar isterse o kadar zam yapamaz. Kiracı olarak sizin de hakkınız var!

Yasal Dayanak Ne Diyor?

• Konut ve çatılı iş yerlerinde kira artış oranı, mevcut kira sözleşmesine bir artış oranı yazılsa dahi, TÜFE 12 aylık ortalaması ile sınırlandırılır.
• Bir artış oranı belirtilmemişse, yine TÜFE 12 aylık ortalama geçerlidir.
• Bazı dönemlerde, devlet tarafından ek tavan oran getirilebilir (örneğin, yüzde 25 sınırı gibi).

2. Kira Artış Oranı Sadece Ev Sahibinin Teklifiyle Geçerli Olur

Bu kanaat de sıkça karşılaşılıyor. Oysa gerçek şu: Ev sahibi, süresi dolan kira sözleşmesinde yeni döneme dair zam önerisini sunar ancak bu öneri yasal sınırları aşamaz. Kiracı, yasa üzerindeki bir artışa itiraz edebilir ve bu itirazı hukuken koruma altındadır.

3. Kira Artış Oranı Her Yıl Aynı Oranda Olur

Bazı insanlar, yıllık kira artışlarının hep aynı yüzdeyle yapılacağını zanneder. Halbuki, kira artış oranı sabit değildir ve her yıl açıklanan TÜİK verilerine göre değişir. Otomatik ve her yıl %10 zam yapılacağı gibi yanlış bir algı oldukça yaygındır.

Geçmiş Yıllarda Kira Artış Oranları Tablosu

Tabloya da bakınca göreceğiniz gibi, kira artış oranı yıllar içinde epey farklılık gösterebiliyor. Özellikle son yıllardaki ekonomik dalgalanmalar nedeniyle bazen devlet ek bir tavan sınırı da uygulayabiliyor.

4. Sözleşmede Daha Yüksek Oran Yazarsa O Geçerli Olur

Bazı kiracıların imzaladığı sözleşmelerde “kira yılda %X zamlanacaktır” diye maddeler görebilirsiniz. Ancak, Türk Borçlar Kanunu gereği, sözleşmede yazan oran bile olsa bu oran güncel yasal tavanı geçemez. Yani yasadaki sınır, anlaşmaların da üzerinde bağlayıcı bir güç taşır.

• Sözleşmede daha yüksek bir oran yazıyorsa, yalnızca kanuni üst sınıra kadar olan kısım geçerlidir.
• Daha az bir oran varsa, bu sefer de sözleşmedeki oran uygulanır. (Örneğin TÜFE %60 ama siz %20’ye imza attınız, %20 geçerlidir.)

5. Kira Artışları Enflasyonun Çok Üzerinde Yapılabilir

Kimi zaman “Enflasyonun çok üzerinde kira artışı yaptım” diyen ev sahipleriyle karşılaşabilirsiniz. Buradaki gerçek şu ki, enflasyon oranının üzerinde zam yapmak yasal değildir (istisnai haller hariç, devletin belirlediği üst sınır geçerli). Kanunen serbest piyasa ekonomisi işlese de, kira artışlarında devlet koruması devreye giriyor.

Ekstra Bilgi: 1 Temmuz 2022’den itibaren geçerli olan %25 tavan uygulaması, dar ve orta gelirli kiracıları korumak için gündeme gelmiştir ve 2024 Haziran ayı sonunda bitmiştir. Ancak ilerleyen dönemde güncel bir tavan sınırı getirilip getirilmeyeceği hükümet kararıyla belirleniyor.

Sık Sorulan Sorular

• Kira artışında anlaşamadık, ne yapabiliriz? Öncelikle uzlaşma yolunu deneyin. Yine de çözülmezse, yasal haklarınızı arayabilmek için arabuluculuk veya dava yolları açık.
• İşyeri kiralarında kısıtlama var mı? Hayır, işyeri kiralarında %25’lik tavan sınırı uygulanmaz; sadece TÜFE 12 aylık ortalaması geçerlidir.
• Ev sahibi, tahliye tehditiyle hakkımdan fazla zam isteyebilir mi? Bu durum yasa dışıdır ve hakkınızı yasal yollarla koruyabilirsiniz.

Sonuç: Kira Artışında Bilgi Güçtür!

Kira artışı, bazen can sıkıcı ama aslında şeffaf ve sizi koruyan kurallar çerçevesinde işler. Sözleşmenizi imzalarken, yasal sınırı ve haklarınızı mutlaka öğrenin, popüler efsanelere kulak asmayın. Unutmayın, en güçlü kiracı bilgili olandır! Sorularınızı ve tecrübelerinizi bizimle paylaşarak bu konudaki farkındalığı birlikte artırabiliriz.