ABD’deki yaşam maliyeti tartışmalarının yeni odak noktası domates oldu. Tüketici Fiyat Endeksi verilerine göre, domates fiyatları son bir yıl içinde yüzde 40 oranında artış gösterdi. Bu dönemde, kahve fiyatları yüzde 18.5, dana eti yüzde 17.8 ve dondurulmuş balık ile deniz ürünleri ise yüzde 12 zamlandı. Domates, bu süreçte ABD’de en hızlı fiyat artışı yaşayan gıda ürünlerinden biri haline geldi.
Uzmanlar, bu fiyat artışının sebepleri arasında küresel olaylar ve Amerika’nın ticaret politikalarının etkili olduğunu vurguluyor. Özellikle İran’daki savaşın enerji ve taşıma maliyetlerini yükseltmesi, domates fiyatlarını etkileyen önemli bir faktör olarak dikkat çekiyor. Ayrıca, ABD’nin Meksika’dan gümrüksüz domates ithalatını sağlayan anlaşmadan çekilmesi de piyasa üzerinde belirgin bir etki yarattı. Resmi verilere göre, domatese uygulanan gümrük vergisi gelirleri 16,424 dolardan yaklaşık 4.6 milyon dolara yükseldi; bu da sadece bir yıl içinde yüzde 27,879’luk bir artış anlamına geliyor. Anlaşmanın sona ermesiyle Meksika’dan gelen domateslere yüzde 17 gümrük vergisi uygulanmaya başlandı.
Fiyatların artışı sadece tüketicileri değil, restoran ve gıda işletmelerini de olumsuz etkiliyor. Restoran sektöründeki veriler, bazı domates türlerinin fiyatlarının sadece bir ay içinde yüzde 65’e kadar yükseldiğini gösteriyor. ABD’deki sandviç zincirleri ve restoranlar, domates maliyetlerindeki artışın yıllık harcamalarını milyonlarca dolar artırdığını belirtiyor.
Uzmanlar, yılın ilerleyen dönemlerinde ABD’de yetiştirilen domateslerin hasat edilmesi sonucu fiyatların kısmen düşebileceğini öngörüyor. Ancak kısa vadede yüksek maliyetlerin hem tüketiciler hem de işletmeler üzerindeki baskısını devam ettirmesi bekleniyor. Ekonomistler, domates fiyatlarındaki bu artışın, ABD’deki gıda enflasyonunun günlük hayata etkilerini gözler önüne seren en belirgin örneklerden biri haline geldiğini ifade ediyor.
